Waarom een alternatief

De psychologie van veranderen

De opzet is ontstaan uit een gemis van een heldere positieve visie waarmee we mensen kunnen meenemen naar een andere samenleving. Tot op de dag van vandaag hanteren veel duurzaamheidsinitiatieven nog het perspectief; “Wij maken ons zorgen over…”, “Het moet minder”, “We moeten stoppen met…” of “Wij zijn tegen”. Veel zorgen en conclusies zijn terecht, toch spreekt het mensen niet aan omdat men denkt veel te verliezen.

Uit onderzoek (o.a. door Nobelprijs winnaar Daniel Kahneman bijvoorbeeld deze) weten we dat mensen het moeilijk vinden om afstand te nemen van wat ze hebben. Het kan gaan om materiële bezittingen, maar ook om zekerheden die men heeft (of denkt te hebben). Een simpel voorbeeld hiervan is de “autoloze zondag”. Deze benaming is psychologisch gezien vrij ongelukkig gekozen; het legt de nadruk op het verlies van mogelijkheden, inperking van keuze. In het algemeen vergt het veel energie en zelfs dwang om mensen hierin mee te krijgen. Er zijn voorbeelden genoeg van automobilisten die op zo’n autoloze zondag proberen langs dranghekken te manoeuvreren. De oplossing ligt eenvoudig in het kiezen van een andere strategie die wel tot een vergelijkbare oplossing leidt, maar een Aantrekkelijk Alternatief is. De vrolijke fietsdag, een landelijke Skate-dag op de snelweg?

Waarom zou dat werken?

Des te aantrekkelijker het beeld, hoe beter het werkt. Dit kennen we allemaal uit ons dagelijks leven. In reclame op alle media die ons bereikt wordt continu een aantrekkelijk beeld geschetst. En reclame werkt, hoewel in beperkte mate.

Moeten we dan duurzaamheid als verleidelijke marketing gaan inzetten? Het is niet wenselijk om een irreëel beeld te schetsen van een duurzame samenleving. Een boodschap die duidelijk maakt wat de voordelen zijn van “minder” en “stoppen met…” en die dat bovendien op een aantrekkelijke manier – bijvoorbeeld met humor – verwoordt, kan mensen wel in beweging krijgen.

De stelling die op 21 september centraal staat is: Wat zou je doen als een duurzame wereld aantrekkelijker is dan de wereld die we nu hebben?