Ecologische crisis

Klimaatverandering

Er is waarschijnlijk geen ander wetenschappelijk onderwerp waarover zoveel welles-nietus gediscussieerd wordt als het klimaat. Nou, economie misschien inmiddels…
Hoe staat het eigenlijk met de verhoudingen in de wetenschap? Is daar echt een 50-50 verdeling? Het zal je misschien verrassen, maar de mens is (hoofd) verantwoordelijk voor de klimaatverandering. Dit is de officiële positie van de wetenschapsacademies / universiteiten van de meeste ontwikkelde landen en vele wetenschappelijke organisaties die klimaatwetenschap bestuderen. Tussen de 95% en de 97% van de actieve klimaatwetenschappers die actief publiceren over klimaat zijn het eens met deze consensus positie.

We hadden toch een koude winter?

Op koude winterdagen krijgen we vaak te horen krijgen: “Nou? Waar blijft die opwarming dan?” Mensen zijn nu eenmaal eerder geneigd om nog jarenlang extreme weersomstandigheden te onthouden (zoals hitte- en koudegolven) dan om uit hun hoofd even een lange-termijntrend uit te rekenen. Als het ergens kouder dan normaal is, zegt dat natuurlijk nog niets over de lange termijn trend van de gemiddelde temperatuur op aarde.

Veel mensen vinden de eigen ervaring toch relevant en trekken met groot gemak de wetenschap in twijfel.

De CO2 discussie

Het is een feit dat de hoeveelheid CO2 door menselijke uitstoot veel kleiner is dan de uitstoot door de natuur. Maar dat is maar een deel van het verhaal. In de natuur was afgifte en opname van CO2 met elkaar in evenwicht. Dat wil zetten da alle CO2 die werd uitgestoten ook weer werd opgenomen. Dan valt het probleem van CO2 best mee. Het probleem ontstond met het winnen en verbranden van fossiele brandstoffen, zoals olie, gas en kolen. Door menselijke uitstoot raakt het natuurlijk evenwicht verstoord en is de hoeveelheid CO2 gestegen tot een hoogte die we al minstens 800.000 jaar niet meer hebben meegemaakt. Het gaat dus niet alleen om de hoeveelheid, maar om de balans.

Wetenschap is toch ook maar een mening

Het is een moeilijke boodschap. Die past niet in de agenda van politieke partijen. Regeringsleiders streven allemaal naar het veiligstellen van onze economische groei, ze hebben geleerd dat dit belangrijk is. Het beleid is bovendien gericht op korte termijnen, helaas meestal niet verder dan de volgende verkiezingen. Hierdoor blijft een hele kleine groep sceptische wetenschappers zeer veel aandacht krijgen in de media en de politiek.

Ach, hoe erg is die klimaatverandering eigenlijk?


Voor Nederland lijken de gevolgen misschien mee te vallen; warme lentes, lange nazomers, druiventeelt… Kortom: weinig om wakker van te liggen. Maar klimaatverandering heeft een zelf versterkend effect. Boven een bepaalde grens gaat het steeds sneller (kantelpunten). Bij een scenario met meer dan een meter zeespiegelstijging komt Nederland behoorlijk in de problemen. Als we niets doen, is waarschijnlijker dan je misschien zou denken.

Ecocide

Een ander begrip dat met de ecologische crisis samenhangt is de Ecocide: het uitsterven van soorten, bijvoorbeeld door het gebruik van landbouwgif, door verstedelijking en ook nog door bewuste jacht en gebrek aan bescherming van de leefomgeving van dieren.

Nouja, jammer dan

In sommige gevallen kun je je afvragen hoe erg het is dat de zwartgestreepte hobbelkever in een bepaald gebied is uitgestorven. We kenden hem niet – en ach – de wereld draait wel door. Dat er in de natuur veel samenhang is staat vast. Het uitsterven van 1 soort brengt een heel natuurlijk systeem uit balans. Wat er dan kan gebeuren valt goed te illustreren aan het huidige probleem met bijen. Dit soort is van essentieel belang voor onze eigen voedselketen. En dan gaat het niet (alleen) om honing, maar om de bestuiving van gewassen. Wereldwijd vindt ca 85% van de bestuiving plaats door bijensoorten. En geen bestuiving = geen vruchten.

De consumptie als maat

Zolang onze consumptie en onze groeibehoefte de maat der dingen is, wordt de productiekracht van onze aarde als ondergeschikte gezien. Raar, want wij hebben daar helemaal geen zeggenschap over. Er zit geen knop op de aarde om de productie te verhogen, geen vernellingspook of gaspedaal. Het is dus verstandig om te kijken hoeveel wij eigenlijk jaarlijks zouden kunnen gebruiken aan grondstoffen, zonder de aarde uit te putten. Dit wordt wel de Ecologische Voetafdruk genoemd. Helaas voor ons Nederlanders, leven wij op te grote voet. Er zijn wel drie Aardes nodig om in onze huidige consumptie te kunnen voorzien. Dat is niet realistisch en we moeten dus iets veranderen.